ادامه مقاله : استفاده ازسلاح كشتار جمعي و...

ادامه مقاله : استفاده ازسلاح كشتار جمعي از ديدگاه اسلام ودرحقوق بین الملل

7- حق حيات بنياديترين حقوق بشري: چگونه اسلام ميتواند باكشتن انسانهاي بيگناه و عمليات كشتار جمعي كه منجر به قتل نفسِ نه يك نفر بلكهشمار فراواني از انسانها ميشود، موافق باشد و يا به آن رضايت دهد؛ درحاليكهپروردگار متعال با صراحت ميفرمايد:

هركس انساني را بدون ارتكاب قتل نفس (به قصد قصاص) يا فساد در زمين (به قصد مجازاتمفسد في الارض) بكشد، چنان است كه گويي همة انسانها را كشته است و هر كس انسانيرا از مرگ رهايي بخشد (او را زنده كند) چنان است كه گويي همه مردم را زنده كردهاست».(مائده: 32)

در اينآيه، موارد مشروع قتل دو مورد شمرده شده است: الف) از روي قصاص ب) ايجاد فساد درزمين؛ و ترور، كه سلب امنيت و آسايش از مردم به انگيزههاي سياسي و خشونتغيرقانوني است خود، فساد فيالارض است، نه مقابله با فساد و خونريزي.

چگونهاسلام ميتواند با عمليات كشتار جمعي موافق باشد، در حالي كه اميرالمومنين(ع) درسفارش به مأموران جمعآوري زكات فرمودند: «هيچ چهارپايي را رم نده و نترسان».24 وقتي ترساندنو ايجاد وحشت براي حيوانات در حدّ رم دادن آنان جايز نباشد، قطعاً به دلالت اولويتترساندنو ارعاب انسانها و كشتار جمعي از انسانهاي بيگناه، مخالف دستور ايشان ونارواست.

8- انگيزههاي والاي جهاد و رعايت قوانين انساني: مكتب اسلام رعايت قواعدانساني را در جهاد الزامي ساخته است؛ زيرا در اسلام، جهاد براي نمايش قدرت نيست.جهاد به منظور اعمال فشار سياسي و به كار گرفتن زور و نيروي فيزيكي در القاي عقيدهو ايدئولوu200dژي نميباشد. غايت جهاد، زورمندي، سلطهگري، استبداد، استثمار و استعمارنيست؛ بلكه جهاد در نهايت امر براي رهنمون ساختن انسان به راه راست، هدايت او بهانتفاع عقلايي از حيات و طبيعت و بهرهوري از مواهب الهي، تنظيم برادري و برابريدر جامعه، رشد دادن به آدميت او و كمال بخشيدن به شئونات اوست. به همين دليلرابطة فرمانده با افسر و سرباز، در ارتش اسلامي، رابطهاي در كمال آسودگي و آسايشو در نهايت نظم و وفاداري و همراهي است. هدف چنين ارتشي، نميتواند جز خير عموم وسعادت كل بشري باشد.

كينه وستيزه، دشمني شخصي و گروهي و اغراض غيرالهي از گسترة آموزههاي مكتب اسلام بيروناست. حضرت علي(ع) نير كه مظهر تمام و كمال اخلاق و سيرت اسلامي است، بارها رعايتقواعد انساني را در جهاد يادآور شده است و قضاياي متعددي در تاريخ زندگي ايشان رويداده است كه و به دست او حلوفصل ميشد. «اسلام ديني مبتني بر عقيده است» و «آيينايمان و عقيده است» و فقط در مقابل ستمگراني كه با برهان و استدلال قانع نشده و بهراه عناد و لجاج رفتهاند، استفاده از شمشير و اسلحه را مجاز دانسته است. به هميندليل، حتي در جنگ نيز رعايت قواعد بشردوستانه را الزامي ساخته است كه از جمله آنهاميتوان به چند نمونة ذيل اشاره كرد:

قواعدبشردوستانه:

ممنوعيتبه غل و زنجير كشيدن افراد چه در جنگ و چه در صلح

تحريمكشتن پيران و از كارافتادگان و كسي كه شروع به جنگ نكرده است

ممانعتاز كشتن از روي گمان يا تهمت

نامشروعبودنمجازات قبل از ارتكاب جرم؛25

انحصاراهداف تعرضي فقط به جنگجويان و هدفهاي استراتژيك

جايزنبودن تاكتيكهاي تخريبي و انهدامي جز در موارد ضروري

ناروابودن بريدن درختها و انداختن آتش و يا مسلط كردن آب بر دشمن؛26

زهرآلودكردن يا ريختن سم و مواد شيميايي به آبشخورها؛27

ناروابودن كشتن ديوانگان و زنان و اطفال كفار، اگرچه به دشمن كمك كرده باشند؛28

ناروابودن مثله كردن دشمن و گوش و حلق و بيني و اعضاي ايشان را بريدن؛29

ناروابودن پي كردن حيوانات اهلي و دامهاي دشمن؛30

ناروابودن منهدم كردن اموال دشمن، مگر در ضرورت.31

در حاليكه در جهان آنروز، نه پايبندي به حقوق جنگ ضمانتي داشت و نه حقوق بشردوستانه درعمل يا نظر جايگاه و اعتبار خاصي همچنانكه «والتر جونز» در خصوص شيوههايگوناگون و سابقه تاريخي جنگ شيميايي مينويسد:

جنگشيميايي شامل چندين روش براي استفاده از مواد شيميايي جهت مسموم نمودن، سوزاندن،كوركردن، به خطر انداختن و در مجموع از ميان بردن توان رزمي نيروهاي دشمن است.استفاده از مواد شيميايي در جنگ سابقه طولاني و شنيدني دارد. اولين مورد ثبت شدهاز به كارگيري مواد شيميايي در جنگ، ريختن ریشه نوعي ثعلب سمي توسط يكي ازقانونگذاران آتن در مخزن آب ارتش«كرها» در سال 600 پيش از ميلاد بود كه موجباتشكست اين ارتش را فراهم ساخت. در حالي كه دشمن تلاش ميكرد با بيماري اسهال كهسربازان دچار آن شده بودند مقابله كند نيروهاي آتن فاتحانه وارد شهر شدند. از جملهروشهاي ديگر كه در دوران باستان رواج داشت باقي گذاشتن شرابهاي مسموم در اردوگاهتخليه شده، پرتاب مارهاي زهرآگين به داخل كشتيهاي دشمن و زهرآلود كردن پيكانها وچاههاي آب را ميتوان نام برد. يونانيها در سال 350 ميلادي براي اولين بار از يكوسيله ابتدايي موسوم به شعله«افكن يوناني» استفاده كردند. استفاده از دود براياستتار نقل و انتقال نيرو و مانورهاي دريايي از زمانهاي قديم رواج داشته است. 32

استفادهاز مواد شيميايي در دوران معاصر نه تنها خاتمه نيافت بلكه به شيوه مدرن و مرگبارترو بي رحمانه تري ادامه و گسترش يافت؛ همچنانكه «والتر جونز» ميگويد:

موادشيميايي در جنگهاي قرن بيستم نيز كاربرد داشتهاند. نارنجكهاي حاوي گاز اشكآوربراي اولين بار در جنگ جهاني اول توسط فرانسويها بكار گرفته شد و آلمانها نيز بااستفاده گسترده از گاز مرگبار كلرين(كه در جنگ داخلي آمريكا توسط ارتش فدرال ابداعلكن مورد استفاده قرار نگرفت) به مقابله پرداختند. آمريكا در خلال جنگ جهاني اوليك هنگ مجهز به سلاحهاي شيميايي وارد ميدان نبرد كرد و اين واحد ويژه تنها در يكنبرد 2000 گلوله حاوي گازهاي سمي به سوي دشمن پرتاب نمود. در 1936 ايتاليا برايفتح اتيوپي نيروهاي پابرهنه حبشه را با فروريختن بمبهاي حاوي گاز خردل توسطهواپيما از تحرك بازداشت. در خلال جنگ جهاني دوم آمريكاييها در نبرد عليه ژاپنيهابا وارد كردن بمبهاي ناپالم ـ نوعي بنزين جامد كه شعله آنرا نميتوان خاموش كرد وميتواند نيروهاي دشمن را به آتش بكشد دربه ميدان كارزار، سطح استفاده از موادآتشزا در جنگ را ترقي داد. در جنگ ويتنام نيروهاي آمريكايي با استفاده از همينشيوه به آتش كشيدن جنگلها را تجربه كردند.

درپايان جنگ جهاني دوم و شكست آلمان، اسناد سري مربوط به گاز كشنده «سارين» به دستآمريكاييها افتاد و روسها نيز يك كارخانه توليد گاز سمي «تابون» را به غنيمتگرفتند. 33

آثارزيانبار مواد شيميايي دهشتناك و فراتر از تصور انسان است. اين بيانگر آن است كهجامعه انساني در همه سطوح خود اعم از شهر يا كشور يا جامعه جهاني علاوه بر علمبلكه بيشتر و مقدم بر آن نياز به اخلاق انساني و تربيت ديني دارد. بنا به گفته"والتر جونز":

يكقطره از هر يك از دو گاز سمي «سارين» و «تابون» در صورت نفوذ به بدن انسان از طريقپوست، مرگ به دنبال خواهدداشت. تماس با اين دو گاز سمي عوارضي چون اسهال، استفراق،كوفتگي، اختلال تنفسي به همراه داشته و ظرف چند لحظه موجب هلاكت ميشود. اين موادبويژه در نبردهاي محلي براي از ميان بردن نفرات دشمن بسيار مؤثراند. كاربرد اين دوگاز كشنده همچون گازهاي سمي ديگر در ميدان نبرد بخاطر احتمال تغييرجهت باد و مسموميت نيروهاي خودي با محدوديتهايي همراه است. نوع تازهاي از گازهايغير كشنده كه مواد سلب كننده توان رزمي، ناميده ميشوند براي فلج كردن موقت،نابينا ساختن، ايجاد سرگيجه و بي حسي طراحي شدهاند. مواد شيميايي روانگردان نيزنوع خاصي از تركيبات شيميايي هستند كه اثرات رواني همچون هذيانگويي، سردرگمي،جنون، توهم، خودباختگي، سرگيجه و رفتار جنونآميز ديگر به همراه دارند. ژنرالويليام كريس افسر ارشد پيشين شيميايي ارتش آمريكا بر اين عقيده است كه آينده جنگاحتمالاً به مواد شيميايي ـ رواني بستگي دارد.34

برخلافشعارها و حتي برخلاف نص صريح معاهدات بين المللي خلع سلاح يا منع اشاعه سلاحهايكشتار جمعي, ابرقدرت ها و دارندگان حق وتو, در يك رقابت نزديك به هم و تحت عنواندكترين بازدارندگي يا دكترين توازن قدرت يا دكترين موازنه وحشت به توليد و آزمايشو بكارگيري اين سلاح ها ادامه ميدهند و احتمال نميرود اين گونه مواد از زرادخانهسلاحهاي متعارف قدرتهاي بزرگ برچيده شوند.

"بهرغم اين گونه مباحث نظري، شوروي و آمريكا در سال 1989 تحت فشارهاي شديد افكارعمومي و ملاحظات مربوط به محيط زيست و در راستاي فرونشاندن شديد بحران ميانابرقدرتها، كاهش ذخاير تسليحات شيميايي خود را آغاز كردند. با وجود اين رواج سلاحهايشيميايي در ميان كشورهاي فاقد سلاحهاي هستهاي و جهان سوم همچنان نگران كنند ميباشد.

جنگبيولوژيك يا ميكربي نيز وحشت خاص خود را به همراه دارد. در اين نوع جنگ، از مواديكه عفونت ايجاد ميكنند استفاده ميشود. در اين گونه از جنگها بيماريها از طريقانتشار باكتري و ميكربهاي ويروسي يا به كارگيري سموم اورگانيك عمداً منتشر ميشوند.

استفادهاز سلاحهاي شيميايي در خلال دوران پس از جنگ جهاني دوم نادر بوده و هم موردي ازكاربرد سلاحهاي ميكربي وجود نداشته است. نگراني جهاني از گسترش سلاحهاي هستهايو سلاحهاي پيشرفته متعارف (غير هستهاي) به جهان سوم، با وحشت ازدستیابی حكومتهايجهان سوم يا تروريستها به سلاحهاي ديگر همراه بوده است. 35

ادامه دارد دربحثهای آینده

حقوق مرد م...