ادامه مقاله : استفاده ازسلاح كشتار جمعي و...

ادامه مقاله : استفاده ازسلاح كشتار جمعي از ديدگاه اسلام ودرحقوق بین الملل

7- حق حيات بنياديترين حقوق بشري: چگونه اسلام ميتواند با كشتن انسانهاي بيگناه و عمليات كشتار جمعي كه منجر به قتل نفسِ نه يك نفر بلكه شمار فراواني از انسانها ميشود، موافق باشد و يا به آن رضايت دهد؛ درحاليكه پروردگار متعال با صراحت ميفرمايد:

هر كس انساني را بدون ارتكاب قتل نفس (به قصد قصاص) يا فساد در زمين (به قصد مجازات مفسد في الارض) بكشد، چنان است كه گويي همة انسانها را كشته است و هر كس انساني را از مرگ رهايي بخشد (او را زنده كند) چنان است كه گويي همه مردم را زنده كرده است».(مائده: 32)

در اين آيه، موارد مشروع قتل دو مورد شمرده شده است: الف) از روي قصاص ب) ايجاد فساد در زمين؛ و ترور، كه سلب امنيت و آسايش از مردم به انگيزههاي سياسي و خشونت غيرقانوني است خود، فساد فيالارض است، نه مقابله با فساد و خونريزي.

چگونه اسلام ميتواند با عمليات كشتار جمعي موافق باشد، در حالي كه اميرالمومنين(ع) در سفارش به مأموران جمعآوري زكات فرمودند: «هيچ چهارپايي را رم نده و نترسان».24 وقتي ترساندن و ايجاد وحشت براي حيوانات در حدّ رم دادن آنان جايز نباشد، قطعاً به دلالت اولويتترساندن و ارعاب انسانها و كشتار جمعي از انسانهاي بيگناه، مخالف دستور ايشان و نارواست.

8- انگيزههاي والاي جهاد و رعايت قوانين انساني: مكتب اسلام رعايت قواعد انساني را در جهاد الزامي ساخته است؛ زيرا در اسلام، جهاد براي نمايش قدرت نيست. جهاد به منظور اعمال فشار سياسي و به كار گرفتن زور و نيروي فيزيكي در القاي عقيده و ايدئولوu200dژي نميباشد. غايت جهاد، زورمندي، سلطهگري، استبداد، استثمار و استعمار نيست؛ بلكه جهاد در نهايت امر براي رهنمون ساختن انسان به راه راست، هدايت او به انتفاع عقلايي از حيات و طبيعت و بهرهوري از مواهب الهي، تنظيم برادري و برابري در جامعه، رشد دادن به آدميت او و كمال بخشيدن به شئونات اوست. به همين دليل رابطة فرمانده با افسر و سرباز، در ارتش اسلامي، رابطهاي در كمال آسودگي و آسايش و در نهايت نظم و وفاداري و همراهي است. هدف چنين ارتشي، نميتواند جز خير عموم و سعادت كل بشري باشد.

كينه و ستيزه، دشمني شخصي و گروهي و اغراض غيرالهي از گسترة آموزههاي مكتب اسلام بيرون است. حضرت علي(ع) نير كه مظهر تمام و كمال اخلاق و سيرت اسلامي است، بارها رعايت قواعد انساني را در جهاد يادآور شده است و قضاياي متعددي در تاريخ زندگي ايشان روي داده است كه و به دست او حلوفصل ميشد. «اسلام ديني مبتني بر عقيده است» و «آيين ايمان و عقيده است» و فقط در مقابل ستمگراني كه با برهان و استدلال قانع نشده و به راه عناد و لجاج رفتهاند، استفاده از شمشير و اسلحه را مجاز دانسته است. به همين دليل، حتي در جنگ نيز رعايت قواعد بشردوستانه را الزامي ساخته است كه از جمله آنها ميتوان به چند نمونة ذيل اشاره كرد:

قواعد بشردوستانه:

ممنوعيت به غل و زنجير كشيدن افراد چه در جنگ و چه در صلح

تحريم كشتن پيران و از كارافتادگان و كسي كه شروع به جنگ نكرده است

ممانعت از كشتن از روي گمان يا تهمت

نامشروعبودن مجازات قبل از ارتكاب جرم؛25

انحصار اهداف تعرضي فقط به جنگجويان و هدفهاي استراتژيك

جايز نبودن تاكتيكهاي تخريبي و انهدامي جز در موارد ضروري

ناروا بودن بريدن درختها و انداختن آتش و يا مسلط كردن آب بر دشمن؛26

زهرآلود كردن يا ريختن سم و مواد شيميايي به آبشخورها؛27

ناروا بودن كشتن ديوانگان و زنان و اطفال كفار، اگرچه به دشمن كمك كرده باشند؛28

ناروا بودن مثله كردن دشمن و گوش و حلق و بيني و اعضاي ايشان را بريدن؛29

ناروا بودن پي كردن حيوانات اهلي و دامهاي دشمن؛30

ناروا بودن منهدم كردن اموال دشمن، مگر در ضرورت.31

در حالي كه در جهان آنروز، نه پايبندي به حقوق جنگ ضمانتي داشت و نه حقوق بشردوستانه در عمل يا نظر جايگاه و اعتبار خاصي همچنانكه «والتر جونز» در خصوص شيوههاي گوناگون و سابقه تاريخي جنگ شيميايي مينويسد:

جنگ شيميايي شامل چندين روش براي استفاده از مواد شيميايي جهت مسموم نمودن، سوزاندن، كوركردن، به خطر انداختن و در مجموع از ميان بردن توان رزمي نيروهاي دشمن است. استفاده از مواد شيميايي در جنگ سابقه طولاني و شنيدني دارد. اولين مورد ثبت شده از به كارگيري مواد شيميايي در جنگ، ريختن ریشه نوعي ثعلب سمي توسط يكي از قانونگذاران آتن در مخزن آب ارتش«كرها» در سال 600 پيش از ميلاد بود كه موجبات شكست اين ارتش را فراهم ساخت. در حالي كه دشمن تلاش ميكرد با بيماري اسهال كه سربازان دچار آن شده بودند مقابله كند نيروهاي آتن فاتحانه وارد شهر شدند. از جمله روشهاي ديگر كه در دوران باستان رواج داشت باقي گذاشتن شرابهاي مسموم در اردوگاه تخليه شده، پرتاب مارهاي زهرآگين به داخل كشتيهاي دشمن و زهرآلود كردن پيكانها و چاههاي آب را ميتوان نام برد. يونانيها در سال 350 ميلادي براي اولين بار از يك وسيله ابتدايي موسوم به شعله«افكن يوناني» استفاده كردند. استفاده از دود براي استتار نقل و انتقال نيرو و مانورهاي دريايي از زمانهاي قديم رواج داشته است. 32

استفاده از مواد شيميايي در دوران معاصر نه تنها خاتمه نيافت بلكه به شيوه مدرن و مرگبارتر و بي رحمانه تري ادامه و گسترش يافت؛ همچنانكه «والتر جونز» ميگويد:

مواد شيميايي در جنگهاي قرن بيستم نيز كاربرد داشتهاند. نارنجكهاي حاوي گاز اشكآور براي اولين بار در جنگ جهاني اول توسط فرانسويها بكار گرفته شد و آلمانها نيز با استفاده گسترده از گاز مرگبار كلرين(كه در جنگ داخلي آمريكا توسط ارتش فدرال ابداع لكن مورد استفاده قرار نگرفت) به مقابله پرداختند. آمريكا در خلال جنگ جهاني اول يك هنگ مجهز به سلاحهاي شيميايي وارد ميدان نبرد كرد و اين واحد ويژه تنها در يك نبرد 2000 گلوله حاوي گازهاي سمي به سوي دشمن پرتاب نمود. در 1936 ايتاليا براي فتح اتيوپي نيروهاي پابرهنه حبشه را با فروريختن بمبهاي حاوي گاز خردل توسط هواپيما از تحرك بازداشت. در خلال جنگ جهاني دوم آمريكاييها در نبرد عليه ژاپنيها با وارد كردن بمبهاي ناپالم ـ نوعي بنزين جامد كه شعله آنرا نميتوان خاموش كرد و ميتواند نيروهاي دشمن را به آتش بكشد دربه ميدان كارزار، سطح استفاده از مواد آتشزا در جنگ را ترقي داد. در جنگ ويتنام نيروهاي آمريكايي با استفاده از همين شيوه به آتش كشيدن جنگلها را تجربه كردند.

در پايان جنگ جهاني دوم و شكست آلمان، اسناد سري مربوط به گاز كشنده «سارين» به دست آمريكاييها افتاد و روسها نيز يك كارخانه توليد گاز سمي «تابون» را به غنيمت گرفتند. 33

آثار زيانبار مواد شيميايي دهشتناك و فراتر از تصور انسان است. اين بيانگر آن است كه جامعه انساني در همه سطوح خود اعم از شهر يا كشور يا جامعه جهاني علاوه بر علم بلكه بيشتر و مقدم بر آن نياز به اخلاق انساني و تربيت ديني دارد. بنا به گفته "والتر جونز":

يك قطره از هر يك از دو گاز سمي «سارين» و «تابون» در صورت نفوذ به بدن انسان از طريق پوست، مرگ به دنبال خواهدداشت. تماس با اين دو گاز سمي عوارضي چون اسهال، استفراق، كوفتگي، اختلال تنفسي به همراه داشته و ظرف چند لحظه موجب هلاكت ميشود. اين مواد بويژه در نبردهاي محلي براي از ميان بردن نفرات دشمن بسيار مؤثراند. كاربرد اين دو گاز كشنده همچون گازهاي سمي ديگر در ميدان نبرد بخاطر احتمال تغيير جهت باد و مسموميت نيروهاي خودي با محدوديتهايي همراه است. نوع تازهاي از گازهاي غير كشنده كه مواد سلب كننده توان رزمي، ناميده ميشوند براي فلج كردن موقت، نابينا ساختن، ايجاد سرگيجه و بي حسي طراحي شدهاند. مواد شيميايي روانگردان نيز نوع خاصي از تركيبات شيميايي هستند كه اثرات رواني همچون هذيانگويي، سردرگمي، جنون، توهم، خودباختگي، سرگيجه و رفتار جنونآميز ديگر به همراه دارند. ژنرال ويليام كريس افسر ارشد پيشين شيميايي ارتش آمريكا بر اين عقيده است كه آينده جنگ احتمالاً به مواد شيميايي ـ رواني بستگي دارد.34

برخلاف شعارها و حتي برخلاف نص صريح معاهدات بين المللي خلع سلاح يا منع اشاعه سلاحهاي كشتار جمعي, ابرقدرت ها و دارندگان حق وتو, در يك رقابت نزديك به هم و تحت عنوان دكترين بازدارندگي يا دكترين توازن قدرت يا دكترين موازنه وحشت به توليد و آزمايش و بكارگيري اين سلاح ها ادامه ميدهند و احتمال نميرود اين گونه مواد از زرادخانه سلاحهاي متعارف قدرتهاي بزرگ برچيده شوند.

"به رغم اين گونه مباحث نظري، شوروي و آمريكا در سال 1989 تحت فشارهاي شديد افكار عمومي و ملاحظات مربوط به محيط زيست و در راستاي فرونشاندن شديد بحران ميان ابرقدرتها، كاهش ذخاير تسليحات شيميايي خود را آغاز كردند. با وجود اين رواج سلاحهاي شيميايي در ميان كشورهاي فاقد سلاحهاي هستهاي و جهان سوم همچنان نگران كنند ميباشد.

جنگ بيولوژيك يا ميكربي نيز وحشت خاص خود را به همراه دارد. در اين نوع جنگ، از موادي كه عفونت ايجاد ميكنند استفاده ميشود. در اين گونه از جنگها بيماريها از طريق انتشار باكتري و ميكربهاي ويروسي يا به كارگيري سموم اورگانيك عمداً منتشر ميشوند.

استفاده از سلاحهاي شيميايي در خلال دوران پس از جنگ جهاني دوم نادر بوده و هم موردي از كاربرد سلاحهاي ميكربي وجود نداشته است. نگراني جهاني از گسترش سلاحهاي هستهاي و سلاحهاي پيشرفته متعارف (غير هستهاي) به جهان سوم، با وحشت ازدستیابی حكومتهاي جهان سوم يا تروريستها به سلاحهاي ديگر همراه بوده است. 35

ادامه دارد دربحثهای آینده